در جهان ما هیچ فرد بشری و هیچ کشوری در انزوا به سر نمی برد. اکثر ما در اجتماعاتمان و در جهان با هم و در کنار هم زندگی می کنیم. مردمان و فرهنگ ها در یک روند رو به افزایش با هم پیوند می یابند. تصاویر متعلق به نقاط مختلف دنیا از برلین تا بنگالور که از طریق فیلم و یا بر صفحه کامپیوتر می بینیم، برایمان آشنا هستند. ما همه در یک اقتصاد جهانی یکسان، مصرف کننده هستیم. ما همه از تغییرات سیاسی، اجتماعی و تکنولوژیکی یکسان تحت تاثیر قرار می گیریم. تراکم جمعیت به تبه کاری های سازمان دهی شده منجر می شود و تکثیر سلاح های مرگبار، توجه ما را به حساسیت و آسیب پذیری مرزها جلب می کند. این ها مشکلات بدون مرز و همچنین دشمن مشترک ما هستند. ما به هم وابسته و متکی هستیم.

چنین وابستگی و ارتباطی به هیچ روی چیز جدیدی نیست. انسان ها در سیاره زمین و در طول قرون بر یکدیگر تاثیر گذاشته اند. اما جهانی شدن، امروزه، پدیده متفاوتی است. جهانی شدن با سرعت بیشتری در حال رخ دادن است. ماشین جهانی شدن با موتورهای جدیدی نظیر اینترنت پیش می رود و قوانین متفاوتی بر آن حکمفرما است و در موارد متعددی نیز از هیچ قانونی تبعیت نمی کند. جهانی شدن گزینه های زیادی برای انتخاب و فرصت های جدیدی برای موفقیت و پیشرفت پیش روی ما می نهد و ما را هر چه بیشتر با دغدغه های جهانی آشنا می کند. اما میلیون ها نفر از مردم سراسر جهان، جهانی شدن را نه به مثابه یک عامل توسعه بلکه به عنوان یک نیروی در هم شکننده تجربه می کنند، تقریبا شبیه طوفانی که قدرت ویران کردن زندگی ها، شغل ها، رسوم و سایر سنن را دارد. بسیاری اصرار دارند تا در برابر این روند مقاومت کنند و در آرامش کاذب ملی گرایی، بنیاد گرایی و سایر گرایش ها (ایسم ها) ی مشابه پناهگاهی بیابند.

ما بایستی در مواجهه با فواید و خطرات بالقوه جهانی شدن، تداوم جنگ های مرگبار که در آن ابتدا شهروندان، مورد هدف قرار می گیرند و گسترش فقر و بی عدالتی، حوزه هایی را که در آن به اقدامات جمعی و مشترک نیاز داریم، معین کنیم و سپس این اقدامات را مقدمه ای برای نیل به نتایج مفید جهانشمول و مشترک سازیم.

جوامع کوچک و محلی دارای ادارات، مراکز خدمات رسانی شهری و انجمن های شهر هستند، ملت ها صاحب مجالس قانون گزاری و نهاد های قضایی می باشند، اما در دنیای جهانی شده امروز، مؤسسات و مکانیسم هایی که برای کنش جهانی و نه به منظور تعیین مفهوم کلی سرنوشت جهانی و مشترک در دسترس باشند، تا حد کمی از حالت جنینی به در آمده اند.

زمان زیادی است که ما به ایده «  مجمع بین المللی » معنایی ملموس تر بخشیده ایم. چه چیزی یک اجتماع را می سازد؟ چه چیزی آن را متعهد و مقید می کند؟ برای برخی ایمان و برای بعضی دیگر دفاع از یک اندیشه همچون دموکراسی. برخی از اجتماعات یکدستند بعضی دیگر چند فرهنگی. برخی به اندازه یک مدرسه یا یک روستا کوچکند و بعضی دیگر به بزرگی یک قاره. امروزه قطعا بسیاری از اجتماعات و گروه ها کمتر از افراد، واقعی و عینی نیستند. آن ها حتی در دوردست ترین نقاط روی زمین، ارزش های مشترکشان را از طریق آخرین وسایل ارتباطی و فن آوری های اطلاعاتی آشکار و ترویج می کنند.

اما چه چیزی ما را در جهت ایجاد یک مجمع بین المللی ملزم می کند؟ در کلی ترین معنا، این یک دیدگاه مشترک در مورد جهانی بهتر برای تمامی انسان ها است که چنین الزامی را به وجود می آورد، همچنان که به عنوان مثال، در منشور ملل متحد به آن اشاره شده است. آگاهی به آسیب های متداول ناشی از گرم شدن زمین و تهدید تکثیر سلاح های کشتار جمعی، چارچوب قوانین بین المللی، معاهدات و کنوانسیون های حقوق بشر و آگاهی به فرصت های مشترکی که به طور مساوی برای بنیان نهادن بازارهای مشترک و سازمان های مشاع همچون سازمان ملل متحد در اختیار ما است، یک واقعیت است. ما با هم قوی تریم.

بعضی از مردم می گویند که مجامع بین المللی تنها یک توهم است، به عقیده برخی «  مجمع بین المللی» یک مفهوم بسیار متغیر برای ارجاع به هر ما به ازاء خارجی است و همچنین بقیه مدعی اند که این صرفا یک وسیله هماهنگ کننده برای حضور نمایشی در هنگام فوریت ها و یک بهانه مورد نیاز برای توجیه سستی و انفعال است. گروهی نیز معتقدند که هیچ قاعده، هدف و یا دغدغه به رسمیت شناخته شده بین المللی وجود ندارد که چنین مجامعی بتوانند بر مبنای آن شکل بگیرند.

گزارش های خبری معمولا به گونه ای به «  به اصطلاح مجامع بین المللی » اشاره می کنند، که گویی هنوز فاقد استحکام یک واقعیت بالفعل است. من بر این باورم که شکاکان در اشتباه به سر می برند. مجامع بین المللی وجود دارند و دارای نشانی مشخص هستند و موفقیت هایی کسب کرده اند که نشان اعتبار و افتخار آن ها است و هر چه بیشتر شعور خودآگاه خویش را توسعه می دهند.

هنگامی که دولت ها توسط جامعه مدنی وادار می شوند تا در جهت تحقق رؤیای دیرینه تاسیس دادگاه رسیدگی به جنایات بین المللی به منظور تعقیب قانونی نسل کشی و شنیع ترین جنایات علیه بشریت، با یکدیگر همکاری کنند، این جاست که مجامع بین المللی تاثیر خود را در کمک به حاکمیت قانون نشان می دهند. وقتی که کمک های بین المللی به سوی قربانیان زلزله و سایر بلایا روان می شود، این جاست که مجامع بین المللی تعقیب انگیزه های بشردوستانه خود را اثبات می کنند. هنگامی که کشورهای ثروتمند تضمین می دهند تا بازارهای خود را به روی کالاهای کشورهای فقیر باز کنند و تصمیم می گیرند تا به دهه ها رکود در کمک به توسعه اداری پایان دهند، این جاست که مجامع بین المللی نفوذ و توان خود را در راه حمایت از توسعه نشان می دهند. وقتی که کشورها در کارهای گروهی سهیم می شوند تا امنیت خطوط آتش بس را تامین کنند و یا آرامش را در کشورهایی که دچار سقوط و اضمحلال شده اند یا در اثر جنگ های داخلی از پای درآمده اند، برقرار کنند، این جاست که  مجامع بین المللی کارکرد خود را در برقراری امنیت جمعی اثبات می کنند.

مثال برای برشمردن کارکردهای مجامع بین المللی فراوان است، از افغانستان تا تی مور شرقی، آفریقا و آمریکای مرکزی. همزمان اقدامات احتیاطی مهمی در حال انجام است. بسیار پیش می آید که مجامع بین المللی در انجام دادن آنچه که لازم است، شکست بخورند. مجامع بین المللی در جلوگیری از نسل کشی در رواندا ناکام ماندند، در رابطه با فاجعه پاکسازی قومی در یوگسلاوی سابق، برای مدت زیادی با ضعف و تعلل رفتار کردند، زمانی که آفریقا به مجموعه فعالیت هایی که به بهبود وضعیت آن قاره منجر شود، نیاز داشت، مجامع بین المللی برای کمک، کار زیادی انجام ندادند، و در جهانی که ثروتی غیر قابل تصور دارد، مجامع بین المللی می پذیرند که نزدیک به نیمی از بشریت با دو دلار و یا کمتر در هر روز به سر ببرند. نظام بین الملل برای بخش اعظم قرن بیستم بر دسته بندی ها و محاسبه گری های افراطی مربوط به سیاست هایی بنیان نهاده شده بود که لزوما اخلاقی نبودند. در قرن جدید مجامع بین المللی می توانند و باید بهتر عمل کنند. من معتقد نیستم که عصر هماهنگی و آرامش کامل در شرف آغاز شدن است، منافع و اندیشه ها همواره در ناسازگاری و کشمکش خواهند بود، اما جهان می تواند سابقه شوم بر جای مانده از قرن پیش را اصلاح کند. مجامع بین المللی یک روند رو به پیشرفت را طی می کنند. بسیاری از گروه ها و افراد سال هاست که بر تشریک مساعی و همکاری با یکدیگر پای می فشارند. اکنون ما بایستی آن ها را در شاکله مستحکم مجامع بین المللی در جهت نیل به عصر بین الملل جای دهیم.

کوفی انان، دبیر کل سابق سازمان ملل متحد و برنده جایزه صلح نوبل در سال دوهزارویک می باشد.

منبع: Foreign Policy

Problems Without Passports

ترجمه: پویا هیبت اللهی